استحكام مبانى مذهب شيعه بپردازند . روش تعليمى امام صادق عليه السلام تداوم حركت علمى امام باقر عليه السلام بود . حلقه‌هاى درسى اين امام همام در مسجد النبى مخاطبان بسيارى را به سوى خود جلب نمود . « 1 » شيوهء ممتاز امام صادق عليه السلام در پاسخگويى به شبهات و اهتمام ويژهء ايشان به تربيت شاگردان از طريق تصحيح تأليفات آنها ، دريچهء اجتهاد را به سوى صاحبنظران شيعه گشود و حلقهء درس فتوا « 2 » را در مسجدالنبى پررونق گردانيد . حضور امام عليه السلام در اين مجالس و رد و تأييد آراء شركت‌كنندگان و يا پاسخ به سؤالات علمى آنها و رفع شبهات به جريان علمى شيعه دامن زد و آوازهء گفتگوهاى علمى و مناظرات پر محتوا به دور و نزديك منتقل شد و طالبان علم رو به سوى مدينهء منوره نهادند . بدين ترتيب علم حديث ، كلام ، فقه ، قرائت ، تفسير و البته تاريخ در سايه‌سار حضور فعال امام صادق عليه السلام شكوفا شد و فقه آل‌محمد صلى الله عليه و آله موسوم به فقه « شيعه اماميه » يا « فقه جعفرى » تدوين گرديد . كارنامه سى و چهار سال امامت طولانى امام صادق عليه السلام ، نهضت علمى فراگير شيعه بود كه ميراث فرهنگى عظيم تشيع را در جهان اسلام پىريزى نمود . مجموع روايات ، نامه‌هاى علمى ، كتب و رسائل فقهى و علمىِ بسيار ايشان « 3 » مؤيد تلاش بىوقفه‌اى است كه امام باقر عليه السلام آغاز و امام صادق عليه السلام آن را به انجام رسانيد . از مجموع چهار هزار نفر شاگردان امام مىتوان به تعدادى از مشهورترين آنها چون اصحاب ششگانه حديث و رجال‌شناسان مبرزى چون جُميل بن درّاج ، عبداللّه بن مسكان ، عبدالله بن بُكير ، حَمّاد بن عيسى ، حَمّاد بن عثمان و ابان بن عثمان اشاره نمود . « 4 » از ديگر نامبرداران برجسته‌اى كه افتخار شاگردى امام صادق عليه السلام در تاريخ زندگيشان مىدرخشد ، هشام بن حكم « 5 » فقيه متكلم و مورخى است كه حدود سى كتاب در زمينه‌هاى مختلف به دو منتسب است و نيز مؤمن الطاق ، متكلم حاذق و دانشمند توانمندى كه وصف مناظرات و تلاش‌هاى علمى او در منابع تاريخى آمده است . « 6 »

--> ( 1 ) . منابع شاگردان آن حضرت را كه جزء ثقات از راويان آن حضرت هستند بالغ بر چهار هزار نفر نوشته‌اند . براى اطلاع بيشتر بنگريد : شيخ مفيد ، الارشاد ، ج 2 ، ص 173 . ( 2 ) . شيخ طوسى ، الفهرست ، ص 6 . ( 3 ) . نجاشى ، رجال ، ص 110 ؛ ابن نديم ، الفهرست ، ص 329 . ( 4 ) . ابن شهر آشوب مازندرانى ، مناقب آل ابىطالب ، الجزء الرابع ، ص 280 . ( 5 ) . شيخ طوسى ، رجال كشى ، ص 330 . ( 6 ) . زركلى ، الاعلام قاموس تراجم لأشهر الرجال و النساء ، ج 6 ، ص 107 و 217 ؛ ذهبى ، تاريخ الاسلام ، ج 11 ، ص 183 .